|
|
|
sRI gurU AMgd dyv jI
|
| jnm |
5 vYswK (31 mwrc 1504
eI:) |
| jnm AsQwn |
m`qy dI srW (ijlHw
mukqsr) |
| ipqw jI dw nwm |
bwbw PyrU m`l jI |
| mwqw jI dw nwm |
mwqw dieAw kOr jI |
| mihl (supqnI) |
mwqw KIvI jI |
| sMqwn |
bwbw dwqU jI, bwbw
dwsU jI bIbI Amro jI, bIbI AnoKI jI |
| gurqw g`dI |
1539 eI: krqwrpur (pwiksqwn) |
| ricq bwxI |
63 slok |
| joqI joiq smwaux dI
qrIk |
3 vYswK (29 mwrc, 1552
eI:) |
| joqI joiq smwaux dw
sQwn |
KwfUru swihb (ijlHw
AMimRqsr) |
| |
|
|
|
|
|
syvw qy inmrqw
dy puMj
|
|
gurU AMgd dyv
jI
|
|
sRI gurU AMgd dyv jI is`KW dy dUsry gurU sn[
aunHW dw jnm 31 mwrc, 1504 eI: iv`c ipMf m`qy dI srW, izlHW iProzpur iv`c
hoieAw sI[ aunHW dw mu`Flw nW lihxw sI[ ienHW dy ipqw dw nW PyrUm`l Aqy
mwqw dw nW dXw kOr sI[ loDI sUbydwrW dIAW bgwvqW Aqy bwbr dy hmilAW dI
bdAmnI qy lu`tmwr vjoN ipMf m`qy dI srW au~jV igAw[ grIbI kwrx PyrUm`l
Awpxw j`dI ipMf C`f ky ipMf hrIky qy iPr KwfUru swihb jw v`sy qy auQy SwhI
vxj krn l`g pey[ Awp CyqI hI v`fy SwhUkwr bx gey[
|
|
PyrUm`l dyvI-Bgq sn Aqy hr swl dyvI dy drSnW leI
jvwlwmuKI dI Xwqrw krdy sn[ lihxw 'qy Awpxy ipqw dIAW Dwrimk rucIAW qy
ivSvwsW dw bVw pRBwv sI[ bcpn qoN hI auh dyvI dy Bgq bxy Aqy sMg dy muKIAw
bx ky hr swl dyvI dy drSn leI jvwlwmuKI jWdy[ lihxw nUM prm s`qw dI qlwS
dI qIbr ie`Cw sI[ iesy leI auh igAwn dI pRwpqI leI BgqW qy sMqW dI sMgq dI
Bwl iv`c rihMdy sn[ 15 swl dI aumr iv`c aunHW dI SwdI dyvI cMd dI spu`qrI
bIbI KIvI nwl ipMf sMGr ivKy hoeI[ aunHW dy do spu`qr qy do DIAW sn[ ipqw
dI imRqU (1526 eI:) auprMq lihxw nUM kwrobwr dw swrw kMm sMBwlxw ipAw Aqy
auh ies kMm iv`c kwmXwb rhy[ sMn 1532 iv`c iek idn lihxw ny gurU nwnk dyv
jI dy iek is`K BweI XoDw koloN gurU nwnk bwxI dw ieh Sbd suixAw:
|
| |
iBMnI rYnVIAY
cwmkin qwry ] |
| |
jwgih sMq jnw
myry rwm ipAwry ] |
|
(pMnw 859)
|
|
ies Sbd dw lihxw dy mn 'qy bVw pRBwv ipAw Aqy
aunHW dy idl iv`c gurU nwnk dyv jI nUM imlx dI qWG pYdw hoeI[ hr swl vWg
jdoN auh 1532 eI: iv`c dyvI drSnW leI jvwlw muKI dI Xwqrw 'qy gey qW auh
Awpxy j`Qy smyq pihlW gurU nwnk dyv jI dy drSnW leI krqwrpur phuMcy[ gurU
jI dy drSnW nwl lihxw dI Awqmw iqRpq ho geI Aqy auh auQy hI rih pey[ ies
vyly aunHW dI aumr 28 swlW dI sI qy auh iek AmIr vpwrI sn[ pr aunHW dy
ivvhwr iv`c bVI inmrqw qy im`Tq sI[ gurU nwnk dyv jI lihxw dI SKsIAq qoN
bVy pRBwivq hoey qy aunHW 'qy igAwn dI bKiSS kIqI[
|
|
gurU nwnk dyv jI dIAW is`iKAwvW dw lihxw jI 'qy
fUMGw pRBwv ipAw qy aunHW ny dyvI pUjw C`f id`qI Aqy gurU jI dy AnuXweI bx
gey Aqy auh krqwrpur hI itk gey[ bVI SrDw nwl auh gurU nwnk dyv jI dy
aupdyS suxdy Aqy aunHW dI bwxI nwl Awpxy ihrdy dy sMdyh dUr krdy[ gurU
nwnk dyv jI BweI lihxw dI pRBU-BgqI Aqy lgn qoN bhuq pRsMn hoey[ pr aunHW
ny BweI lihxw nUM Awpxy kwrobwr dI dyK-Bwl krn leI KwfUru swihb vwips jwx
leI pRyirAw[ KwfUru swihb vwips Aw ky BweI lihxw dw ic`q nw l`gw qy auh
krqwrpur phuMcy[ fyry 'qy jw ky aunHW nUM pqw l`gw ik gurU nwnk dyv jI
KyqW iv`c gey hoey hn[ ieh sux ky lihxw jI vI KyqW v`l qur pey[ A`gy jw ky
vyKdy hn ik gurU swihb Awpxy syvkW smyq Jony iv`coN Gwh-PUs k`F rhy hn[
lihxw jI gurU jI nUM m`Qw tyk ky Awp vI kMm iv`c ruJ gey[ gurU jI dy
drSn-dIdwr nwl hI lihxw jI dI is`KI syvkI dw iemiqhwn SurU ho igAw[ gurU
jI dy vwips fyry dI iqAwrI smyN gurU nwnk dyv jI dy hukm Anuswr lihxw jI
ny ic`kV nwl iB`jI hoeI Gwh-PUs dI pMf bMnH leI Aqy isr au~qy cu`k ky gurU
swihb dy mgr qur pey[ Gwh dI pMf iv`coN ic`kV dw pwxI lihxw jI dI rySmI
puSwk au~qy if`g irhw sI[ jdoN fyry phuMcy qW mwqw sul`KxI jI ny gurU jI
nUM ikhw, "BweI lihxw dUroN sPr kr ky Awey sn[ qusIN AwauNdy hI ienHW nUM
vgwr pw id`qI[ vyKo, ic`kV nwl ienHW dy kImqI k`pVy ikvyN il`bVy pey hn["
|
|
gurU nwnk dyv jI BweI lihxw v`l vyK ky h`s pey
Aqy Purmwn kIqw "sul`KxI! ienHW dy isr 'qy Gwh dI pMf nhIN, ieh qW dunIAW
dy du`KW dI pMf ey[ ieh ic`kV dIAW iC`tW nhIN ieh qW kysr dy iC`ty ny[
prmwqmw ny Awp ienHW nUM ieh izMmyvwrI sMBwlx leI cuixAw hY[" BweI lihxw
jI ny ies hukm nUM pRvwn kIqw Aqy bVI SrDw nwl gurU jI dy fyry 'qy syvw
krn l`g pey[ hux lihxw dI inmrqw Aqy syvw Bwvnw dI kiTn pRIiKAw SurU ho
geI[ pr auh gur-is`KI dI ksv`tI 'qy swrIAW pRIiKAwvW iv`coN pUry auqry[
|
|
auh qn-mn-Dn nwl sMgqW dI syvw krdy qy hr vkq
gurU jI dy hukm dI pwlxw leI iqAwr-br-iqAwr rihMdy[ iksy vI hukm 'qy ikMqU
nw krdy[ gurU swihb dI r`bI-bwxI ny BweI lihxw nUM kIl ilAw[ pRBU-pRym qy
gurU syvw iv`c mgn aunHW nUM AwpxI sUrq vI Bu`l geI[ gurU crnW iv`c rih ky
lihxw jI ny gur-is`KI dw pUrn igAwn pRwpq kIqw Aqy is`KI AwdrSW nUM AmlW
iv`c XkInI qOr 'qy Dwrn kIqw[ gurU-Gr dI syvw aunHW dy jIvn dw sB qoN v`fw
ruJyvW sI[ AOKy qoN AOKy kMm nUM vI auh iKVy m`Qy kbUldy Aqy inmrqw nwl hr
syvw nUM Awpxy h`QIN krnw v`fw Bwg smJdy[ Awpxy guxW vjoN BweI lihxw jI
gurU jI dy bhuq nyVy ho gey qy fyry iv`c aunHW dw mwn-snmwn vI sB qoN v`D
hox l`g ipAw[ gurU swihb dy swihbzwdy sRI cMd qy lKmI dws BweI lihxw jI dy
vDdy pRqwp qoN icV gey Aqy aunHW nwl eIrKw krn l`g pey[
|
|
gurU nwnk dyv jI Awpxy sQwipq kIqy Drm qy
smwijk-sMgTn dI AgvweI leI iksy Xog guris`K ivAkqI dI Bwl iv`c sn[ gurU
swihb Awpxy auqrwiDkwrI dI cox is`KI syvkW dy guxW dy AwDwr 'qy krnw
cwhuMdy sn[ auh Awpxy pu`qrW Aqy hor syvkW nUM keI vwr Azmw cu`ky sn[ pr
BweI lihxw jI hr prK iv`c pUry auqry[ BweI lihxw jI dI kiTn pRIiKAw dy
ibrqWq swnUM 'Awid swKIAW' iv`c imldy hn[ aunHW dI gurU crnW nwl pRIq,
isdk Aqy hukm mMnx dI Gwl ny ieh sp`St kr id`qw ik auh hI gur-g`dI dy Xog
hn[ 1539 eI: iv`c BweI lihxw jI nU guirAweI imlI[ aunHW A`gy 5 pYsy qy
nwrIAl r`K ky (gurU) nwnk dyv jI ny m`Qw tyikAw Aqy bwbw bu`Fw jI pwsoN
guirAweI dw iqlk lgvw ky aunHW ny BweI lihxw jI nUM gurU AMgd bxw ky
gur-g`dI dI izMmyvwrI sONp id`qI[ gurU nwnk dyv jI dy joqI joq smwaux qoN
bwAd gurU AMgd dyv jI ny is`K Drm dI AgvweI bVy au~qm qrIky nwl kIqI[
aunHW dy AwdyS Anuswr is`K sMgq nym pUrvk iek`qr huMdI Aqy auh gurU nwnk
dyv jI dy aupdySW dI ivAwiKAw huMdI[ aunHW ny lMgr dI pRQw nUM hor vDyry
ivkisq kIqw[ ijs dI dyK-Bwl dw kMm mwqw KIvI jI krdy[ B`t s`qw qy blvMf dy
kQn Anuswr lMgr iv`c du`D Aqy iGau iv`c bxI hoeI KIr Kwx nUM imldI sI[ (vwr
s`qw blvMf, pauVI 3) gurU swihb Awp swdI Kurwk KWdy sn Aqy AwpxI kmweI leI
muMj v`tx dw kMm krdy sn[ gurU AMgd dyv jI dI inSkwm syvw vjoN mwJy iv`c
is`KI dw pRcwr kwPI PYilAw[ is`K sMgqW dy pRBwv Aqy lMgr qy pMgq dI sMsQw
rwhIN ihMdU Drm dI vrn-vMf qy jwq-pqw dy smwijk ivqkry dUr hox l`gy[ gurU
swihb ny smwnqw qy mwnvI eykqw dy aupdySW rwhIN ACUqW qy grIbW iv`c
svY-mwn dw Aihsws krwieAw[
|
|
gurU AMgd dyv jI dw sB qoN v`fw gux iek AwdrSk
is`K hoxw sI[ auh gurU nwnk dyv jI dy Ainn AwigAwkwrI syvk sn[ iehI gux
aunHW ny Awpxy syvkW nUM hwisl krn dw aupdyS id`qw[
|
|
guru AMgd dyv jI bwxI Awkwr iv`c bhuq QoVHI hY[
gurU gRMQ swihb iv`c Awp jI dy kul 63 slok hn[ Awp jI dI bwxI iv`c jIvn dw
ijhVw PlsPw auGVdw hY, aus dw buinAwdI AwDwr inmrqw, syvw qy nwm jpxw hY[
aunHW dw aupdyS hY mwieAw dI iqRSnw dy pRBwv hyT, mnu`K suAwrQI ho jWdw hY
qy qMg-idlI dw iSkwr ho jWdw hY[ ieh AOgux gurU dI Srn ipAW hI dUr huMdw
hY:
|
|
|
nwnk gur ibnu mn kw qwku n
auGVY Avr n kuMjI hiQ ]
|
|
(pMnw 1237)
|
|
jIvn dy shI rsqy 'qy auhI mnu`K qurdw hY, ijs
nUM prmwqmw ikRpw krky nwm dI dwq bKSdw hY[ gurU jI dy m`q Anuswr mnu`K dI
S^sIAq dI auswrI iv`c krmW dI bVI mhwnqw hY:
|
| |
... cMigAweIAw
buirAweIAw vwcy Drmu hdUir ] |
| |
krmI Awpo AwpxI
ky nyVY ky dUir ] |
| |
ijnI nwmu
iDAwieAw gey mskiq Gwil ] |
| |
nwnk qy muK
aujly hor kyqI CutI nwil ] |
|
(pMnw 146)
|
|
gurU AMgd dyv jI dy slokW dw mu`K Bwv hY ik jIvn
QoVHy icr dw hY[ ies leI mnu`K nUM AwpxIAW SkqIAW pdwrQw dy sMcn iv`c nhIN
lwauxIAW cwhIdIAW[ ijhVy mnu`K prmwqmw dI bMdgI krdy hn aunHW dw hI jIvn
kwmXwb hY:
|
| |
ndir iqn@w kau
nwnkw nwmu ijn@w nIswxu ] |
|
(pMnw 1239)
|
|
mn dy ip`Cy l`igAW, jIvn kdy au~cw nhIN ho skdw[
mn nUM prmwqmw dI isPq-slwh iv`c joV ky hI SWqI pRwpq ho skdI hY[
pRBU-pRwpqI leI gurU AMgd dyv jI BgqI dI QW hukm pCwnx nUM pihl idMdy hn[
aunHW dw Purmwx hY:
|
| |
nwnk hukmu
pCwix kY qau KsmY imlxw ] |
|
(pMnw 139)
|
| gurU-hukm mMnx iv`c auh iksy iksm
dy vwd-ivvwd dI inKyDI krdy hn: |
| |
slwmu jbwbu
dovY kry muMFhu GuQw jwie ] |
|
(pMnw 474)
|
|
bMdgI krn vwly leI ieh Aiq zrUrI hY ik auh haumY
dw iqAwg kry[ pRBU-pRwpqI leI dUjI zrUrI Srq 'syvw' hY, ijs rwhIN mn`uK
nUM Awpy dI shI pCwx ho skdI hY[
|
| |
Awpu gvwie syvw
kry qw ikCu pwey mwnu ] |
|
(pMnw 474)
|
|
gurU dI syvw nUM auh Ksm dI cwkrI dy qu`l smJdy
hn, ijs rwhIN is`K qy gurU ny iek ho jwxw hY:
|
| |
eyh iknyhI
cwkrI ijqu Bau Ksm n jwie ] |
| |
nwnk syvku
kwFIAY ij syqI Ksm smwie ] |
|
(pMnw 475)
|
|
jo mnu`K gurU dy d`sy rwh 'qy c`l ky prmwqmw dI
BgqI krdw hY, aus dw ic`q sMquSt hY Aqy aus nUM dunIAW dI koeI cIz poh
nhIN skdI[
|
| |
ijn vifAweI
qyry nwm kI qy rqy mn mwih ] |
|
(pMwn 1238)
|
|
iksy isAwxp-cqurweI dy Awsry, jy Awp-hudrw mnu`K
Bly purSW nwl vDIkI krdw hY qW auh Awpxy Awcrn nwl Awpxy jIvn nUM Awp hI
nIvW krn dI mUrKqw krdw hY:
|
| |
Awpx hQI AwpxY
dy kUcw Awpy lwie ] |
|
(pMnw 148)
|
|
dUijAW dy AOgux nSr krn dI vwdI mnu`K nUM jIvn
iv`c nIvyN pwsy v`l DkyldI hY[ Asl isAwxp ies iv`c hY ik mnu`K AwpxIAW
aUxqweIAW nUM dUr krn dw Xqn kry:
|
| |
nwnk prKy Awp
kau qw pwrKu jwxu ] |
|
(pMnw 148)
|
|
gurU AMgd dyv jI dy slokW iv`c smkwlI smwj dIAW
kdrW-kImqW dy AsMquln Aqy ADogqI dI krVI Awlocnw kIqI geI hY:
|
| |
nwau PkIrY
pwiqswhu mUrK pMifqu nwau ] |
| |
AMDy kw nwau
pwrKU eyvY kry guAwau ] |
| |
ieliq kw nwau
cauDrI kUVI pUry Qwau ] |
|
|
nwnk gurmuiK
jwxIAY kil kw eyhu inAwau ] |
|
(pMnw 1288)
|
|
gurU swihb dw ieh slok swfI mOjUdw smwijk qy
rwjnIqk hwlq 'qy vI pUrw Fu`kdw hY[ aunHW dy aupdyS Anuswr smwijk ADogqI
nUM klXug dw pihrw smJxw cwhIdw hY[
|
|
is`K lihr dI aunqI iv`c gurU AMgd dyv jI ny bVw
Aihm ih`sw pwieAw[ AwpxI Xog AgvweI iv`c aunHW ny gurU nwnk dyv jI dy
drswey AwdrSW nUM insicq qy sMgiTq rUp pRdwn kIqw[ gurU nwnk swihb dI bwxI
iek`TI kIqI[ ies qrHW is`KW dI Dwrimk pusqk sRI gurU gRMQ swihb dw kwrj
AwrMB ho igAw Aqy ies iv`c XkIn r`Kx vwly AnuXweIAW nUM TIk syD iml geI[
|
|
gurU swihb ny ividAw dI isKlweI v`l vI iDAwn
id`qw[ gurmuKI A`KrW dI il`pI iv`c isiKAw dI SurUAwq kIqI qW jo AwswnI nwl
Awm lok bwxI dw pwT kr skx[ aunHW ny gurU nwnk dyv jI dI jnm swKI vI
ilKvweI[ gurU AMgd dyv jI ny b`icAW dI isKlweI leI iek invyklw rveIAw pyS
kIqw[ ijQy auh mn dI svwsQ leI bwxI dw jwp Aqy aus 'qy Aml krnw zrUrI
smJdy sn, auQy srIr nUM qMdrusq r`Kx 'qy vI zor idMdy sn[ gurU swihb ny
bwlkW dI qMdrusqI leI KyfW Aqy jvwnW leI ksrq qy BlvwnI leI AKwVy bxvwey
ijQy auh Gol krvwauNdy sn[ aus sQwn nUM m`l AKwVw ikhw jwxw SurU ho igAw[
ies qrHW is`K sMsQw iv`c Dwrimk igAwn dy nwl-nwl ishq auswrI nUM Xog sQwn
id`qw igAw[
|
|
gurU AMgd dyv jI dy XqnW duAwrw gurU nwnk dyv jI
dI bwxI dw pRcwr kwPI PYl igAw Aqy Awpxy ielwky iv`c gurU AMgd dyv jI hrmn
ipAwry nwiek bx gey[ KwfUru swihb dw iek ByKI iSvnwQ (ijs nUM qpw AwKdy sn,
aus) ny lokW iv`c keI vihm-Brm PYlw r`Ky sn[ gurU swihb dy aupdySW duAwrw
lokW ny vihm-Brm qy AMD-ivSvws iqAwgxy SurU kr id`qy Aqy qpy dI mwnqw Gt
geI[ ikhw jWdw hY ik mugl bwdSwh hmwXUM sMn 1540 iv`c Syr Swh sUrI qoN hwr
Kw ky lwhOr AwauNdw hoieAw rsqy iv`c KwfUru swihb gurU AMgd swihb dy drSnW
leI gurU swihb dy fyry AwieAw sI[
|
|
sMn 1540 iv`c BweI Amrdws jI gurU AMgd dyv jI dI
Srn Awey Aqy gurU swihb dI syvw iv`c ju`t gey[ gurU AMgd dyv jI ny
is`K-Drm dy pRcwr leI iek ngr vswaux dI izMmyvwrI aunHW nUM sONpI[ iesy
hukm ADIn sMn 1546 iv`c goieMdvwl ngr vswieAw igAw[
|
|
gurU AMgd dyv jI ny guirAweI dI izMmyvwrI qyrHW
virHAW q`k inBweI[ aunHW ny Awpxw auqrwiDkwrI cuxn qoN pihlW Awpxy pu`qrW
qy is`KW dI krVI pRIiKAw auprMq Awpxy Ainn syvk BweI Amrdws nUM guirAweI
bKSI[ gurU AMgd dyv jI 48 virHAW dI AwXU Bog ky 29 mwrc, 1552 eI: iv`c
joqI joq smw gey[
|